Sinabi ni Gianluca Di Bella, isang smart-contract researcher na dalubhasa sa zero-knowledge proofs, na ang panganib na dala ng quantum computing ay hindi isang malayo o hinaharap na problema; ito ay isang kasalukuyang banta.
Sa kanyang pakikipag-usap sa Cointelegraph sa mga tanggapan ng UN City sa Copenhagen, Denmark, ipinahayag ni Di Bella na naniniwala siyang “dapat na tayong lumipat ngayon” sa mga pamantayan ng post-quantum encryption. Ang dahilan, paliwanag niya, ay ang tinatawag na mga “harvest now, decrypt later” na atake, kung saan ang mga data ay kinokolekta at iniimbak muna hanggang sa maging sapat na ang lakas ng teknolohiya sa hinaharap para ma-decrypt ang mga ito.
Halimbawa, kung ang pagkakakilanlan ng isang dissident sa isang bansang pinamumunuan ng diktador ay protektado lamang ng encryption, nais nilang masiguro na ang data ay mananatiling ligtas sa loob ng 10, 15, 20 o higit pang mga taon. Sinabi ni Di Bella na ang mga praktikal na commercial quantum computing ay maaaring 10 o 15 taon pa ang layo, ngunit nagbabala na “ang mga malalaking institusyon tulad ng Microsoft o Google ay maaaring makahanap ng solusyon sa loob lamang ng ilang taon.”
Binigyang-diin din ni Di Bella ang isyu ng tinatawag niyang “quantum washing,” kung saan ang mga kompanya ay gumagawa ng mga kahina-hinalang pahayag tungkol sa kakayahan ng kanilang mga quantum system. Gayunpaman, ibinahagi niya ang kanyang pangamba na kung ang China ang unang makakabuo ng mga sistemang kayang sumira sa modernong cryptography, malabong babalaan nila ang buong mundo tungkol sa kanilang bagong tuklas na kapangyarihan.
Mga post-quantum zero-knowledge proof
Kapag — o kung, ayon sa iba — naabot na ng quantum computing ang kinakailangang lakas at laki, maaari nitong pahinain ang mga pundasyon ng seguridad ng tradisyonal na encryption at zero-knowledge proofs. Maaari itong magresulta sa pagka-decrypt ng mga lihim na data, at ang mga proof na gawa sa tradisyonal na ZK-proofs ay maaaring mghulad, na gagamitin para sa paggawa ng mga pekeng pahayag o paglusot sa verification.
Mayroon nang ilang mga post-quantum encryption standards, at ang ilan ay aprubado na ng National Institute of Standards and Technology (NIST) — partikular na ang ML-KEM, ML-DSA, at SLH-DSA. Ngunit wala pang katapat na post-quantum ZK-proof standard na ganap nang buo o mature. Ito ang larangan ng pananaliksik na pinagtutuunan ni Di Bella sa pamamagitan ng Mood Global Services, ang kumpanya sa smart contract development na isa siya sa mga nagtatag.
Tinukoy ni Di Bella ang PLONK bilang isang halimbawa ng post-quantum ZK-proof implementation. Gayunpaman, ang mga ito ay hindi pa “battle tested” at sa kasalukuyan ay itinuturing pa lamang bilang isang research implementation o pang-eksperimento.
Isang mahabang landas ang tatahakin
Sa pagtalakay kung gaano katagal bago umabot ang pagbuo ng PLONK sa antas na pwede nang gamitin sa totoong buhay, sinabi ni Di Bella na mahirap gumawa ng mga tumpak na prediksyon sa timeline. Ikinasama rin niya ang loob ang kawalan ng puhunan sa sektor na ito. Ayon sa kanya, ito ay isang niche na paksa at ang pag-aaral dito ay nangangailangan ng matinding espesyalisadong kaalaman, na nagiging sanhi ng pagbaba ng investment at pagbagal ng pag-unlad.
“Kung ikaw ay isang research and development manager ng anumang korporasyon, hindi ka maglalagak ng pera sa isang bagay na hindi mo naiintindihan,” ani Di Bella.
Ipinaliwanag ni Di Bella na ang pagbuo ng mga ZK-proof ay isinasagawa sa low-level Rust programming na may kaunting abstraction at napakataas na komplikasyon. Sa isang banda, ang karamihan sa mga ZK-proof system ay pinoprograma sa paraang nagpapaalala sa hirap ng pagpo-program noong unang panahon.
Habang sanay na tayo ngayon sa mga high-level programming languages na nagpapadali ng mga komplikadong proseso, ang pagpo-program ng ganitong uri ng sistema ay “siguradong balik-matematika na naman,” sabi ni Di Bella.
